Genel Bilgiler
Amfetamin testi, vücutta uyarıcı madde (amfetamin ve türevleri) kullanımını tespit etmek amacıyla yapılan bir uyuşturucu tarama testidir.
Amfetaminler; enerji artışı, dikkat yoğunlaşması ve uykusuzluk gibi etkiler yaratan, ancak bağımlılık yapıcı özelliği olan kimyasal maddelerdir.
Bu test genellikle işe alım süreçlerinde, adli vakalarda, tedavi takibinde veya sporcularda doping kontrolü için uygulanır.
Testin Amacı
- Amfetamin veya türevlerinin vücutta bulunup bulunmadığını belirlemek
- Uyuşturucu madde kullanımını tespit etmek
- Bağımlılık tedavisi gören kişilerin ilaç takibini yapmak
- Adli veya kurumsal uyuşturucu tarama programlarında değerlendirme yapmak
Numune Türü
- En sık kullanılan örnek türü idrardır.
- Bazı durumlarda kan, tükürük veya saç örnekleri de test için kullanılabilir.
- İdrar testinde sonuç genellikle birkaç dakika veya saat içinde elde edilir.
Numune Hazırlığı
- Testten önce su tüketimi aşırı olmamalıdır, aksi halde idrar örneği seyrelir.
- Test öncesi kullanılan ilaçlar (örneğin soğuk algınlığı ilaçları, antidepresanlar) mutlaka laboratuvara bildirilmelidir; bazı ilaçlar yalancı pozitif sonuç verebilir.
- Numune genellikle gözetimli ortamda alınır.
Testin Çalışma Prensibi
Amfetamin testi, numunedeki amfetamin metabolitlerini (örn. benzfetamin, metamfetamin) tespit eder.
Test, immünoassay (bağışıklık temelli) yöntemle yapılır ve şüpheli sonuçlar GC-MS (gaz kromatografisi-kütle spektrometrisi) ile doğrulanabilir.
Normal Değer Aralığı ve Yorum
| Sonuç | Yorum |
|---|---|
| Negatif | Amfetamin veya türevleri saptanmadı |
| Pozitif | Amfetamin veya türevleri bulundu (doğrulama testi gerekebilir) |
Pozitif sonuç, kişinin son birkaç gün içinde amfetamin kullanmış olabileceğini gösterir.
Amfetaminler genellikle idrar örneğinde 1–3 gün, uzun süreli kullanımda ise 7 güne kadar tespit edilebilir.
Yalancı Pozitif Sonuçlara Neden Olan Durumlar
Bazı ilaçlar ve maddeler test sonucunu etkileyebilir:
- Diyet ilaçları ve enerji takviyeleri
- Efedrin, psödoefedrin, Fenilpropanolamin* (Dekonjestan ted.)
- Vicks solunması (Grip tedavisi)
- Fentermin, fenfluramin (Obezite tedavisi) l-Amfetamin, l-metametamin, Selegilin (Parkinson ted.)
- Bupropion, Trazodon, Fluoksetin,Desipramin* (Depresyon tedavisi)
- Dekstroamfetamin (Dikkat eksikliği tedavisi)
- Klorpromazin (Psikoz tedavisi)
- Amantadin
- Prokainamit
- Meksiletin (Aritmi tedavisi)
- Propranolol, Labetalol (Beta bloker tedavisi)
- Metformin (Diabet tedavisi)
- Ofloksasin (Bakteriyel enfeksiyon tedavisi)
- Amantadin (Viral enfeksiyon tedavisi)
- Klorokin (Sıtma tedavisi)
- Prometazin (Antihistaminik tedavi)
- Ranitidin (Ülser tedavisi)
Bu nedenle pozitif çıkan sonuçların mutlaka doğrulama testiyle (GC-MS) teyit edilmesi gerekir.
Sonuçların Değerlendirilmesi
Pozitif çıkan amfetamin testi, kişinin yasadışı madde kullanımı, reçeteli ilaç alımı veya yanlış pozitiflik nedeniyle olabilir.
Test sonucu, hekim veya adli birim tarafından diğer klinik ve laboratuvar bulgularıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Bağımlılık tedavisi gören kişilerde test sonuçları tedavi takibini desteklemek amacıyla düzenli aralıklarla izlenir.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Amfetamin kullanımı; kalp çarpıntısı, yüksek tansiyon, anksiyete, uyku bozukluğu gibi ciddi yan etkilere neden olabilir.
- Uzun süreli kullanımda bağımlılık, psikoz ve kalp-damar hastalıkları riski artar.
- Pozitif test sonucu, yasal veya işyeri disiplin süreçlerini etkileyebilir.
