🧪 ALT (SGPT) Testi Nedir?
ALT (Alanin Aminotransferaz), eski adıyla SGPT (Serum Glutamik Pirüvik Transaminaz), başta karaciğer olmak üzere, böbrek, kas ve kalp hücrelerinde bulunan bir enzimdir.
Bu enzim, amino asitlerin enerji üretiminde kullanılmasına yardımcı olur.
Hücrelerde hasar meydana geldiğinde, ALT kana geçer ve kan ALT düzeyi yükselir.
🔬 ALT (SGPT) Testi Ne İçin Yapılır?
ALT testi, özellikle karaciğer fonksiyonlarını değerlendirmek için en sık kullanılan laboratuvar testlerinden biridir.
Doktorunuz aşağıdaki durumlarda bu testi isteyebilir:
- Karaciğer hastalıklarının (hepatit, siroz, yağlı karaciğer) araştırılması
- İlaç veya toksin kaynaklı karaciğer hasarının tespiti
- Alkol kullanımı sonrası karaciğer etkilerinin izlenmesi
- Karaciğer enzim takibi (diyabet, obezite, yüksek kolesterol gibi riskli hastalarda)
- Karaciğer nakli veya tedavi süreci sonrası kontrol amaçlı
📈 ALT (SGPT) Yüksekliği Neden Olur?
ALT yüksekliği genellikle karaciğer hücre hasarını gösterir.
Yüksekliğe neden olabilecek başlıca durumlar:
- Akut veya kronik viral hepatit (A, B, C, D, E)
- Yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD, NASH)
- Alkolik karaciğer hastalığı
- İlaç toksisitesi (parasetamol, antibiyotik, statin, antiepileptik vb.)
- Safra tıkanıklığı (koledok taşı, safra yolu darlığı)
- Kas hastalıkları veya ağır egzersiz sonrası kas hasarı
- Kalp hastalıkları (miyokardit, kalp krizi)
- Viral veya bakteriyel enfeksiyonlar
💡 Not: ALT yüksekliği tek başına tanı koydurmaz. AST, GGT, ALP ve bilirubin değerleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
📉 ALT (SGPT) Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?
ALT düşüklüğü genellikle klinik olarak önemli değildir, ancak bazı durumlarda görülebilir:
- B6 vitamini eksikliği (piridoksin)
- İleri karaciğer yetmezliği (karaciğer hücrelerinin büyük kısmı tahrip olduğunda)
- Kas kütlesinin azalması (yaşlı veya hareketsiz bireylerde)
- Protein yetersizliği veya malnütrisyon
🧫 Numune Hazırlığı ve Testin Uygulanışı
- Numune tipi: Venöz kan (serum veya plazma)
- Açlık durumu: Test için genellikle 8–12 saatlik açlık önerilir.
- Numune alımı öncesi dikkat edilmesi gerekenler:
- Alkol alımı testten en az 24 saat önce bırakılmalıdır.
- Ağır egzersiz veya kas enjeksiyonlarından kaçınılmalıdır.
- Kullanılan ilaçlar (örneğin kolesterol ilaçları, ağrı kesiciler) doktora bildirilmelidir.
📊 ALT (SGPT) Normal Değer Aralığı
Referans aralık laboratuvara göre küçük farklılıklar gösterebilir, ancak genel olarak:
- Erkeklerde: 10 – 45 U/L
- Kadınlarda: 7 – 35 U/L
⚠️ Normal değer aralıkları kullanılan cihaz, yöntem ve laboratuvara göre değişebilir.
Sonuçlar her zaman diğer karaciğer testleri ve klinik bulgular ile birlikte yorumlanmalıdır.
🧠 AST / ALT Oranı (De Ritis Oranı)
Karaciğer hastalıklarının türünü ayırt etmede AST/ALT oranı yardımcı olur:
- <1: Viral hepatitlerde tipiktir.
- ≈1: Kronik karaciğer hastalığında veya sirozda görülebilir.
- >2: Alkolik karaciğer hastalığını düşündürür.
💬 Sonuçların Değerlendirilmesi
ALT testi, karaciğer sağlığı hakkında önemli bilgiler verir.
Ancak tek başına tanı koydurmaz.
Sonuçların doğru yorumlanabilmesi için:
- Diğer karaciğer fonksiyon testleriyle (AST, GGT, ALP, bilirubin) birlikte değerlendirilmelidir.
- Klinik muayene ve tıbbi öykü dikkate alınmalıdır.
Dr. Kemal Aslan, Tahlil Doktoru YouTube kanalında her hafta düzenlediği canlı soru-cevap yayınlarında ALT, AST ve diğer laboratuvar testleri hakkında gelen soruları yanıtlamaktadır.
