🧪 AST (SGOT) Testi Nedir?

AST (Aspartat Aminotransferaz) veya eski adıyla SGOT, vücutta özellikle karaciğer, kalp, kas ve böbrek hücrelerinde bulunan bir enzimdir.
Bu enzim, amino asit metabolizmasında rol oynar. Hücrelerde hasar olduğunda, AST kana geçer ve kan AST düzeyleri yükselir.

🔬 AST (SGOT) Testi Ne İçin Yapılır?

AST testi genellikle aşağıdaki durumlarda istenir:

• Karaciğer hastalıklarının değerlendirilmesi (hepatit, siroz, yağlı karaciğer vb.)

• Kas hastalıkları veya kas zedelenmelerinin araştırılması

• Kalp kası hasarının (örneğin miyokard enfarktüsü) tespiti

• İlaç veya toksin kaynaklı karaciğer hasarının izlenmesi

📈 AST (SGOT) Yüksekliği Neden Olur?

AST yüksekliği, hücre hasarını gösterir. Tek başına tanı koydurmaz, genellikle ALT (SGPT) ile birlikte değerlendirilir.
AST’nin yüksek olabileceği durumlar:

• Viral hepatit (A, B, C, D, E)

• Alkolik karaciğer hastalığı

• Yağlı karaciğer (steatoz, NASH)

• Kas hastalıkları (miyozit, rabdomiyoliz)

• Kalp krizi (miyokard enfarktüsü)

• Karaciğer tümörleri veya metastazları

• Bazı ilaçların karaciğere toksik etkileri

• Ağır egzersiz veya kas travması sonrası

💡 Not: Eğer AST değeri yüksek, ALT ise normal veya hafif yüksekse; bu durum kas kökenli bir neden olabileceğini düşündürür.

📉 AST (SGOT) Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

AST düşüklüğü genellikle klinik olarak önemli değildir, ancak bazı durumlarda görülebilir:

• B6 vitamini (piridoksin) eksikliği

• Kronik karaciğer yetmezliği (karaciğer dokusunun büyük kısmı harap olduğunda)

• Kas kütlesi azalmış bireylerde (yaşlı, hareketsiz kişilerde)

🧫 Numune Hazırlığı ve Testin Uygulanışı

• Numune tipi: Venöz kan (serum veya plazma)

• Açlık durumu: Test genellikle 8–12 saatlik açlık sonrası yapılır.

• Numune saklama: 2–8 °C’de kısa süreli saklama uygundur.

• Numune alınmadan önce:

  • Aşırı egzersiz yapılmamalı

  • Alkol alımı en az 24 saat öncesinde kesilmeli

  • Kas enjeksiyonu (örneğin B12, steroid) varsa doktora bildirilmelidir.

📊 AST (SGOT) Normal Değer Aralığı

Referans aralık laboratuvardan laboratuvara değişebilir; ancak genellikle:

• Yetişkin erkeklerde: 10 – 40 U/L

• Yetişkin kadınlarda: 10 – 35 U/L

⚠️ Değerlerin normal aralıkta olması, karaciğerin tamamen sağlıklı olduğu anlamına gelmeyebilir.
Sonuçlar her zaman ALT (SGPT), GGT, ALP ve bilirubin değerleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

🧠 AST – ALT Oranı (De Ritis Oranı)

AST/ALT oranı, karaciğer hastalıklarının ayırımında yardımcı olabilir:

• <1: Genellikle viral hepatit

• >2: Genellikle alkolik karaciğer hastalığı

• ≈1: Kronik karaciğer hastalıkları veya siroz olasılığı

💬 Sonuçların Değerlendirilmesi

AST test sonucunuz yüksek veya düşük çıkarsa, tek başına endişe etmeyin.
Sonucun anlamı; diğer tahlilleriniz, klinik bulgularınız ve doktor muayenesiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Dr. Kemal Aslan, YouTube kanalındaki haftalık canlı yayınlarda AST ve diğer tahlil değerleriyle ilgili sorularınızı yanıtlamaktadır.